Naučnici nagrada od milion evra za otkriće o ćelijskim reakcijama

Za svoje otkriće iznenađujućih reakcija ćelija, Sara Vikstrem (Sara Wickström), koja istražuje u Minsteru i Helsinkiju, dobitnica je Kerberove nagrade za evropsku nauku 2026.

Ćelije reaguju na mehanički pritisak ili istezanje i uključuju ili isključuju određene gene, saopštila je otkriće pedesetogodišnje naučnice Kerberova fondacija u Hamburgu.

Nagrada iznosi milion evra.

Ćelije obrađuju opterećenje koje izaziva istezanje ili pritisak sve do svog genetskog materijala, što presudno utiče na to kako se ćelija razvija ili kako tkivo zarasta posle povreda, saopštila je fondacija.

Ranije nepoznati mehanizam Vikstrem je otkrila još 2016. Do tada je u nauci vladalo uverenje da su ćelijski procesi primarno regulisani genetskim programom i hemijskim medijatorima, kao što su hormoni.

Zbog toga se Vikstrem smatra jednom od osnivačica mehanobiologije ćelijskog jedra, oblasti koja proučava uticaj fizičkih sila na ćelije.

Dugoročno, istraživanje finske naučnice može doprineti razvoju novih terapija protiv raka, ožiljavanja organa i drugih bolesti koje su često povezane sa starenjem.

Vikstrem želi da novac iskoristi za istraživanje pamćenja ćelija. Tako može da ispita kako se mogu sprečiti i lečiti ožiljci na organima kao što su koža, pluća i bubrezi.

Laureatkinja je direktorka Instituta Maks Plank za molekularnu biomedicinu u Minsteru i direktorka istraživanja na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Helsinkiju.

Kerberova nagrada dodeljuje se od 1985. Osmoro dosadašnjih dobitnika kasnije je dobilo i Nobelovu nagradu.